(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.69. అధ్యాయః 069
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి కృతాదియుగచతుష్టయగుణనిరూపణం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-69-0x(5499)(67562)
దణ్·డనీతిశ్చ రాజా చ సమస్తౌ తావుభావపి।
తత్ర కిం కుర్వతః సిద్ధిస్తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-69-1(67563)
భీష్మ ఉవాచ। 12-69-2x(5500)
మాహాత్ంయం దండనీత్యాస్తు సాధ్యం శబ్దైః సహేతుకైః।
శృణు మే శంసతో రాజన్యథావదిహ భారత॥ 12-69-2(67564)
దండనీతిః స్వధర్మేషు చాతుర్వర్ణ్యం నియచ్ఛతి।
ప్రయుక్తా స్వామినా సంయగధర్మేభ్యో నియచ్ఛతి॥ 12-69-3(67565)
చాతుర్వర్ణ్యే స్వధర్మస్థే మర్యాదానామసంకరే।
దణ్·డనీతికృతే క్షేమే ప్రజానామకుతోభయే॥ 12-69-4(67566)
సోమే ప్రయత్నం కుర్వంతి వయో వర్ణా యథావిధి।
తస్మాదేవ మనుష్యాణాం సుఖం విద్ధి సమాహితం॥ 12-69-5(67567)
కాలో వా కారణం రాజ్ఞో రాజా వా కాలకారణం।
ఇతి తే సంశయో మాభూద్రాజా కాలస్య కారణం॥ 12-69-6(67568)
దండనీత్యాం యదా రాజా సంయక్కార్త్స్న్యేన వర్తతే।
తదా కృతయుగం నామ కాలః శ్రేష్ఠః ప్రవర్తతే॥ 12-69-7(67569)
భవేత్కృతయుగే ధర్మో నాధర్మో విద్యతే క్వచిత్।
సర్వేషామేవ వర్ణానాం నాధర్మే రమతే మనః॥ 12-69-8(67570)
యోగక్షేమాః ప్రవర్తంతే ప్రజానాం నాత్ర సంశయః।
వైదికాని చ కర్మాణి భవంత్యపి గుణాన్యుత॥ 12-69-9(67571)
ఋతవశ్చ సుఖాః సర్వే భవంత్యుత నిరామయాః।
ప్రసీదంతి నరాణాం చ స్వరవర్ణమనాంసి చ॥ 12-69-10(67572)
వ్యాధయో న భవంత్యత్ర నాల్పాయుర్దృశ్యతే నరః।
విధవా న భవంత్యత్ర నృశంసో నాత్ర జాయతే॥ 12-69-11(67573)
అకృష్టపచ్యా పృథివీ భవంత్యోషధయస్తథా।
త్వక్పత్రఫలమూలాని వీర్యవంతి భవంతి చ॥ 12-69-12(67574)
నాధర్మో విద్యతే తత్ర ధర్మ ఏవ తు కేవలం।
ఇతి కార్తయుగానేతాన్గుణాన్విద్ధి యుధిష్ఠిర॥ 12-69-13(67575)
దండనీత్యా యదా రాజా త్రీనంశాననువర్తతే।
చతుర్థమంశముత్సృజ్య తదా త్రేతా ప్రవర్తతే॥ 12-69-14(67576)
అధర్మస్య చతుర్థాంశస్త్రీనంశాననువర్తతే।
కృష్టపచ్యైవ పృథివీ భవంత్యోషధయస్తథా॥ 12-69-15(67577)
అర్ధం త్యక్త్వా యదా రాజా నీత్యర్ధమనువర్తతే।
తతస్తు ద్వాపరం నామ స కాలః సంప్రవర్తతే॥ 12-69-16(67578)
అశుభస్య యదా త్వర్ధం ద్వావంశావనువర్తతే।
కుష్టపచ్యైవ పృథివీ భవత్యర్ధఫలా తథా॥ 12-69-17(67579)
దండనీతిం పరిత్యజ్య యదా కార్త్స్న్యేన భూమిపః।
ప్రజాః క్లిశ్నాత్యయోగేన ప్రవర్తేత తదా కలిః॥ 12-69-18(67580)
కలావధర్మో భూయిష్ఠో ధర్మో భవతి న క్వచిత్।
సర్వేషామేవ వర్ణానాం స్వధర్మాచ్చ్యవతే మనః॥ 12-69-19(67581)
శూద్రా భైక్షేణ జీవంతి బ్రాహ్మణాః పరిచర్యయా।
యోగక్షేమస్య నాశశ్చ వర్తతే వర్ణసంకరః॥ 12-69-20(67582)
వైదికాని చ కర్మాణి భవంతి విగుణాన్యుత।
ఋతవో న సుఖాః సర్వే భవంత్యామయినస్తథా॥ 12-69-21(67583)
హ్రసంత చ మనుష్యాణాం స్వరవర్ణమనాంస్యుత।
వ్యాధయశ్చ భవంత్యత్ర ంరియంతే చాశతాయుషః॥ 12-69-22(67584)
విధవాశ్చ భవంత్యత్ర నృశంసా జాయతే ప్రజా।
క్వచిద్వర్షతి పర్జన్యః క్వచిత్సస్యం ప్రరోహతి॥ 12-69-23(67585)
రసాః సర్వే క్షయం యాంతి యదా నేచ్ఛతి భూమిపః।
ప్రజాః సంరక్షితుం సంయగ్దణ్·డనీతిసమాహితః॥ 12-69-24(67586)
రాజా కృతయుగస్రష్టా త్రేతాయా ద్వాపరస్య చ।
యుగస్య చ చతుర్థస్య రాజా భవతి కారణం॥ 12-69-25(67587)
కృతస్య కరణాద్రాజా స్వర్గమత్యంతమశ్నుతే।
త్రేతాయాః కరణాద్రాజా స్వర్గం నాత్యంతమశ్నుతే॥ 12-69-26(67588)
ప్రవర్తనాద్ద్వాపరస్య యథాభాగముపాశ్నుతే।
కలేః ప్రవర్తనాద్రాజా పాపమత్యంతమశ్నుతే॥ 12-69-27(67589)
తతో వసతి దుష్కర్మా నరకే శాశ్వతీః సమాః।
ప్రజానాం కల్మషే మగ్నోఽకీర్తి పాపం చ విందతి॥ 12-69-28(67590)
దండనీతిం పురస్కృత్య క్షత్రియేణ విజానతా।
లిప్సితవ్యమలభ్యం చ లబ్ధం రక్ష్యం చ భారత।
`యోగక్షేమాః ప్రవర్తంతే ప్రజానాం నాత్ర సంశయః॥' 12-69-29(67591)
లోకస్య సీమంతకరీ మర్యాదా లోకపావనీ।
సంయంగీతా దండనీతిర్యథా మాతా యథా పితా॥ 12-69-30(67592)
యస్యాం భవంతి భూతాని తద్విద్ధి భరతర్షభ।
ఏష ఏవ పరో ధర్మో యద్రాజా దండనీతిమాన్॥ 12-69-31(67593)
తస్మాత్కౌరవ్య ధర్మేణ ప్రజాః పాలయ నీతిమాన్।
ఏవం వృత్తః ప్రజా రక్షన్స్వర్గం జేతాసి దుర్జయం॥ ॥ 12-69-32(67594)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి ఏకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 69॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-69-3 అధర్మేభ్య ఇతి ప·ంచమీ॥ 3॥
12-69-11 కపణో న త్వితి ఝ. పాఠః॥
12-69-18 అయోగేన అనుప్రాయేన॥
12-69-20 యోగక్షేమస్య నాశాచ్చేతి ట. డ. థ. పాఠః॥
12-69-30 సీమంతకరీ త్ర్యవస్యాపికా॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.